araçsal koşullama


Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü
Deneme yanılmayla öğrenmeöğrenme. Deneysel durumlarda belirli bir uyaranın ortaya çıkardığı sonuç, ödül niteliğindeki başka bir uyaran karşısında ortaya çıktığında, canlının ilk uyaran karşısında aynı tepkiyi gösterme olasılığının güç kazanması. Aynı durumdurum, ödül yerine cezalandırıcı bir uyaran için de sözsöz konusudur. Ödül, davranışın yinelenme olasılığını artırıyor; cezaceza ya da ödülsüzlük ise bu olasılığı azaltıyor. Bu öğrenmeöğrenme biçiminde davranışdavranış, yiyecek alma, şoktan kaçınmakaçınma gibi hedefe yönelik bir araç olduğu için, bu tür öğrenmelere araçsal öğrenmeöğrenmearaçsal öğrenmeöğrenme deniliyor (Bkz. klasik koşullamakoşullama). Sıklıkla işlemsel koşullamakoşullamaişlemsel koşullamakoşullama ile eşanlamlı olarak kullanılsa da bu ikisi arasında belli ayırtılar vardır. Araçsal koşullamada organizma, yalnızca tam hedeflenen davranışı gösterdiğinde ödüllendiriliyor ya da cezalandırılıyor. Örneğin, deneydeney hayvanı, yiyecek almak ya da elektrik şokundan kaçınmak için bir mekanizmayı harekete geçiriyor. İşlemsel koşullamada ise böyle bir kısıtlama bulunmuyor. Örneğin, hedefhedef davranışa yaklaşma eğilimi gösteren davranışlar da pekiştirilebiliyor. Ardışık yakınsamaardışık yakınsama böyledir. Bu nedenle araçsal koşullamakoşullamaaraçsal koşullamakoşullama, işlemsel koşullamanın özelözel bir türü olarak görülebilir. Bkz. koşullama.

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol