boşanma


Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü
Tüm çabalara karşın, türlü nedenlerle evlilikte karşılıklı sevgisevgi, saygısaygı ve güvengüven yitirildiğinde bir zorunluluk durumuna gelen olguOlgu; ayrılma. Ergenliği gerektiği gibi yaşamamış olmak (ruhsalruhsal olgunluğa ulaşamamak) ve mutsuz anne baba örneği, boşanmanın iki önemli nedeni olarak gösteriliyor. Mutsuz anne ya da baba ile özdeşleşen çocukçocuk, büyüyüp evlendiğinde tepkici oluyor ve çabuk ayrılmaya yöneliyor. Oysa evliliğin ilk yıllarında birtakım anlaşmazlıkların olması doğaldır. Bunları aşma başarılınca uyumlu bir evlilikevlilik başlayabiliyor. Evliliğin önön koşullarını yerine getirmeden evlenen çiftlerin ayrılma olasılığı daha fazladır. Ayrılmaların büyük çoğunluğunun, ilk yıllarda oluşu da bunu doğruluyor. Boşanmaya yol açan başka nedenler de vardır. UzmanUzman yardımı almak da içinde olmak üzere, tüm çabalara karşın, evlilikte karşılıklı sevgisevgi, saygısaygı ve güvengüven yitirildiğinde ayrılma, bir zorunluluktur. Boşanmanın Nedenleriboşanmanın nedenleri: (1) Evliliğe hazır olmadığı halde, sevmediği ev ortamından uzaklaşmak amacıyla evlenmek. Bu bilinçsiz ve yanlış evlilikevlilik, çoğu kez uzun sürmüyor ve ayrılmayla sonuçlanıyor. (2) Erkeğin, annesine bağımlı olması ve eşini annesiyle özdeşleştirmesi. Böyle bir erkek, karşı cinse yaklaştığında, annesine duyduğu duyguları duyumsadığı için suçluluksuçluluk duyuyor ve eşiyle sağlıklı bir ilişki kuramıyor. (3) Eşin kaba güce başvurması, baskı yapması. Şiddetin, baskının egemenegemen olduğu bir ortamda mutlu bir evliliğin sürdürülemeyeceği açıktır. Baskı, şiddetşiddet gören için ayrılık, bir kurtuluştur. (4) Geçim sıkıntısı gibi ekonomik sorunlar. Maslow’un gereksinimlerimizin aşamaaşama sırasında yeme içme ve barınmanın, ilk sırada yer alanalan gereksinimler olduğu anımsanırsa, bu boşanmaboşanma nedeninin önemi daha iyi anlaşılır. (5) Toplumsal-kültürel uyuşmazlıklar. Evlilerden birinin, farklı toplumsal-kültürel kesimden oluşu, ötekinde aşağılık duygusuaşağılık duygusu ya da beğenmeme, küçümseme duygusu yaratabiliyor. Kimi eşler, ailelerinin değerdeğer ölçülerini yaşantılarının dışında tutamıyor; aileler yerli yersiz, eşlerin yaşantılarına karışıyorlar. Eşlerden biri; daha çok da erkek, başkasıyla duygusalduygusal ilişkiye giriyor; eşini aldatıyor. Bu gibi yanlış davranışlar da boşanmaboşanma nedeni oluyor. (6) Ruhsalruhsal uyumsuzlukUyumsuzluk ve bozukluk. Sevmeme, saymama, anlayışsızlık, hoşgörüsüzlük, susulacak yerde susmayı bilmemek gibi davranışlar; yoğun nevrotikNevrotik ve psikotikpsikotik bozukluklar da boşanmaboşanma nedeni olan ruhsalruhsal uyumsuzlukUyumsuzluk ve bozukluklardır. Boşanmanın Eşler ve Çocuklar Üzerindeki Etkisiboşanmanın eşler ve çocuklar üzerindeki etkisi: Boşanmaboşanma, özellikle eşleri ve varsa çocukları ruhsalruhsal açıdan sarsan bir olaydır. İlk yıllardaki ayrılıklardan en çok, çocuklar zarar görüyor. Küçük yaşlarda sevgisevgi, ilgiilgi ve güvengüven duygusundan yoksun bırakılan çocukların ruhsalruhsal gelişimleri aksıyor. Evliliği en çok yasak ilişkiler olumsuz yönde etkiliyor. Çünkü evlilikte bağlılıkbağlılık (sadakatsadakat), en önemli etkendir. Aldatılan eş, kimi “Benben, sevgiye layık değil miyim?” kuşkusuna düşüyor; kimi de öfkeleniyor. Ancak, bu, yanlış bir kuşkukuşku, yanlış bir öfkedir. Çünkü özellikle erkeklerde orta yaşlarda, yasak ilişkilere yönelme olabiliyor. İnsanın doğasında bunun gibi yanlışlıkları yapma eğilimi bulunuyor. Kadınlar, daha fazla baskı altında oldukları için, onların yanlış yapma oranı daha düşüktür. O nedenle yanlış yapan eşiyle inatlaşma yerine onu yeniden kazanmak için, kadının olumlu çabalara yönelmesi öneriliyor. Anne baba arasındaki sürekli tartışmatartışma ve çatışmalar, çocukta tedirginliktedirginlik, gerilimGerilim ve kaygıkaygı oluşturuyor. Bu ortamda gerekli gereksiz azarlandığında, bağırılıp çağırıldığında çocuğun özgüveni, özsaygısıözsaygısı sarsılıyor; çocukçocuk, kendini olup bitenlerin suçlusu olarak görüyor. Bu çaresizlik içinde anne babadan birine yaklaşan çocuğun, kendisine yaklaştığı anne ya da babasının duygularını öbürüne yansıttığı görülüyor. Bu yolla çocukçocuk, bir tarafa aşırıaşırı bağlanınca, öbür tarafa kinKin, nefretnefret ve düşmanca duygular besliyor. Bu durumdurum, özdeşleşmeözdeşleşme dönemlerinde kişiliğin gelişimini ve cinsel kimlikKimlikCinsel KimlikKimlik oluşumunu önemli ölçüde aksatıyor. Anneye yaklaşmış olan erkek, erkek kimliğini; babaya yaklaşmış olan kız da kadın kimliğini kazanmada zorluk çekiyor. Bu çocuklar, büyüdüklerinde karşı cinsle ilişkilerinde sorunlar yaşıyorlar. Cinselcinsel sapmalar bile gösterebiliyorlar. O nedenle geçimsizlikleri yüzünden çocuklarına olumlu gelişimgelişim olanakları sağlayamayan anne babalara düşen en önemli görev, çocuklarını, ruhruh sağlığını bozan bu ortamdan bir anan önce kurtarmaktır. Boşanmanın Çocuklara Yansıtılışıboşanmanın çocuklara yansıtılışı: Önemli bir sakıncayı da boşanmış eşlerin, çocukları, birbirine karşı öçÖç alma aracı olarak kullanmaları oluşturuyor. Ayrılan kimi anne babalar, çocuğu karşı tarafa göstermemek için türlü yollara başvuruyorlar. Çocuğa bu konuda aşırıaşırı baskı yapıyorlar. Çocuğa çelişkili tutumlarla davranıyor ya da onu aşırıaşırı koruyor, derin çatışmaların içine itiyorlar. Bu nedenle, tüm çabalara karşın giderilemeyen geçimsizlikgeçimsizlik ve uyumsuzlukUyumsuzluk durumlarında bir anan önce boşanmak, eşlerin, özellikle de çocukların ruhruh sağlıkları açısından çok önemlidir. Anne baba da çocuklar da bir anan önce düzenli ve dengeli bir yaşama kavuşmalıdırlar. Ancak, çocukçocuk, eşler arasındaki her türlü anlaşmazlığın dışında tutulmalıdır. Alınmış olan boşanmaboşanma kararını anne ve baba, uygun bir dille çocuğa anlatmalı; bu ayrılıkta kendisinin herhangi bir suçunun, etkisinin olmadığını vurgulamalıdırlar. İstediğinde kendilerini görebileceğini; kendilerinin de onu sık sık arayacaklarını belirtmelidirler. Anne ya da baba, karşı tarafı kötülemek için çocuğu hiçbir biçimde kullanmamalıdır. Çocuğun, 15-16 yaşına dek annesinin yanında kalarak, uygun zamanlarda babasıyla da görüşmesi, ruh sağlığıruh sağlığı açısından daha uygun görülüyor. Boşanmanın Yol Açtığı Ruhsalruhsal Sorunların Giderilmesi: Boşanmalar konusunda yapılan 510 yıllık izlemeizleme çalışmaları sonucunda şu bulgular elde edilmiştir: Boşanmayı izleyen ilk bir buçuk yıl içinde eşler ve çocuklarda ileri derecede karmaşık ruhsalruhsal sorunlar görülüyor. Çocukların aşırıaşırı zorlandıkları; toplumsal uyumsuzluklar, kaygılı depresyonlar yaşadıkları; saldırgan, itaatsiz, okulda başarısız oldukları gözlemleniyor. Çocukçocuk ne kadar küçükse, boşanmadan o kadar çok etkileniyor. 6-8 yaşlarında çocuklar, olayı algılayabiliyorlar; ancak, benben odaklı yorumlar yaparak, birlikte oldukları anne ya da babaya kızgınlıkkızgınlık, öbürüne de bastırılmış saldırganlık duyuyorlar. 9-12 yaşlarındaki çocuklar ise, olaya anne baba açısından da bakabiliyorlar. Boşanmaboşanma konusunda kendilerini suçlamıyor; ancak, anne babadan birine karşı bağlılıkbağlılık duygusu, öbürüne karşı da çelişkili duygular besliyorlar. Anne babadan birini seçmeyi, bir dizi çatışmaçatışma yaşadıktan sonra başarabiliyorlar. Bu yaştaki çocuklar, duygularını daha rahat anlatıyorlar. Güçlerini daha çok oyuna yöneltiyorlar. Bunlar en çok, ev ve okulokul değiştirmede zorlanıyorlar. Bu yaş çocukları, öbür aileaile çocuklarından daha çatışmalı, bağımlı, çekingen, suçlayıcı, dikkatsiz oluyor ve daha çok uygunsuz davranışlar gösteriyorlar. Ergenlikergenlik yaşındaki çocuklar, boşanmayı birden çok boyutu ile kavrayabiliyorlar. Bununla birlikte, bu olguOlgu karşısında, çok değişik tepkitepki gösterenlere de rastlanıyor. Kimi ergen, boşanmanın yasını tutuyor; kimisi, duygusalduygusal desteğe gereksinimgereksinim duyuyor; kimisi, bağlılıkbağlılık çatışması yaşıyor; kimisi, çekilmeyi yeğliyor; kimisi de ailede önemli sorumluluksorumluluk almanın tadını çıkarıyor. Anne babası, kendisi 2 yaşına girmeden önce ayrılmış olan çocuklar, ergenlikte önemli sorunlar yaşamıyorlar. Anne babası, kendisi 3-5 yaşında iken ayrılmış olan erkek çocuklar, ergenlikte saldırganlık; kızlar, hem saldırganlık hem de okulda başarısızlık sorunları yaşıyorlar. 6-12 yaşlarında iken anne babaları ayrılan erkek çocukların, ergenlikte okulu reddettikleri görülüyor. Boşanan anne babanın delikanlılıkdelikanlılık çağındaki kızları, kadın kimliğini aşırıaşırı biçimde öne çıkarıyorlar. Bunlarda suçluluksuçluluk oranı da yüksek oluyor. Normale oranla fazla olmakla birlikte, anne babada nöbetleşe kalan çocuklar, anne ve babadan birinde yaşayan çocuklardan daha az sorunlu oluyorlar. Anne babaları uzak yerlerde oturan çocuklara, gerekli sevgisevgi ve ilgiilgi gösterildiğinde; telefonla, mektupla, zamanzaman zamanzaman ziyaretlerle ilişki sürdürüldüğünde, ayrı yaşamanın sakıncaları azaltılıyor. Küçük çocuklara düzenli ziyaretlerin gerçekleştirilmesi, anne babalar için önemli bir sorumluluktur. Boşanmaboşanma durumlarında ortaya çıkan uyumuyum ve davranışdavranış bozukluklarının giderilmesi için anne babaya, boşanmaboşanma ve yeniden evlenme tedavisi; çocuklara oyunoyun tedavisi; gençlere ise içgörü kazandırıcı tedavitedaviiçgörü kazandırıcı tedavitedavi uygulanıyor. Aralarında yeterli sevgiyi oluşturamayan ya da var olan sevgiyi bitiren kimi evliler, çocuktan evliliği mutlu bir birlikteliğe dönüştürmesini bekliyorlar. Kimi mutsuz çiftler de yalnız kalma korkusu yüzünden evliliklerini bitiremediklerini ya da ailelerinin, çevrenin etkisinde kaldıklarını itiraf edemedikleri için, evliliklerini sürdürme nedeni olarak çocuklarının varlığını öne sürüyorlar. Sağlıklı eşler, bu tür sağlıksız tutumla davranmıyorlar. Bkz. evlilik (Evliliği Sürekli Kılmanın KoşullarıEvliliği Sürekli Kılmanın Koşulları); evlilik; geçimsizlik.

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol