Clark Leonard Hull


Biyografi
1884 ile 1952 yillari arasinda yasamis, güdülenmegüdülenme mekanizmalarini vurgulayan davranisçi ögrenmeÖgrenme kurami ve matematiksel yaklasimi ile taninan ABD’li psikologpsikolog. New York Eyaleti’nin Akron kentinde dogdu. Connecticut Eyaleti’nin New Haven kentinde öldü. Michigan Üniversitesi’ni bitirip 1918’de doktora derecesini aldigi Wisconsin Üniversitesi’nde ögretim üyeligine basladi. 1929’da, Yale Üniversitesi’ne bagli Insan Iliskileri Enstitüsü’nde üstlendigi arastirma profesörlügünü ölünceye dek sürdürdü. Ilk arastirmalarini hipnotizmahipnotizma ve yetenek testleriyetenek testleri üzerinde gerçeklestirdi. Yale’deki çalismalarinda ise ögrenmeÖgrenme mekanizmalarina agirlik verdi. O yillarda ABD’de ögrenmeÖgrenme kuramlari, birbirinden farkli iki temel yaklasima dayaniyordu. Bunlardan biri, J.B. Watson’un öncülügünü yaptigi ve E. R. Guthrie’nin katkida bulundugu davranisçi kuramdi. Ögrenmede önemli bir etkenetken olan bilinç, metafizikmetafizik bir olguOlgu oldugu gerekçesiyle bu kuramcilarca yadsiniyor; uyaran-tepkitepki (etkietki-tepkitepki) zincirine dayali mekanik bir ögrenmeÖgrenme kurami psikolojinin temel tasi olarak benimseniyordu. Tolman’in öncülük ettigi ikinci yaklasimi savunanlar ise yalnizca insanlarda degil; basit organizmalarda bile ögrenmenin bilissel yanini vurgulayarak organizmalarin davranisini “beklenti”, “bilissel plan” gibi davranisçi kuramcilarin tümüyle disladigi kavramlarla açikliyorlardi. Bundan da önemlisi, davranisçi yaklasimcilar, ögrenmeÖgrenme ve performans arasinda bir fark görmezken, Tolman, gizli Gizli ögrenmeÖgrenme olgusunu ortaya çikarmis; organizmanin ögrendigi ile bunun davranisa yansimasinin farkli oldugunu ve degisik kosullarda gerçeklestigini kanitlamisti. Davranisi yönlendiren güç olarak da gelistirdigi ögrenmeÖgrenme kuraminda seçmeci davranarak Pavlov’un kosullamaKosullama mekanizmasini Thorndike’in ögrenmede pekistirmeyi (bir tür ödünü) vurgulayan görüsüyle birlestirdi. Davranisi yönlendiren güç olarak da Freud’un psikodinamik kuramindaki güdülemegüdüleme mekanizmasini dürtüler olarak davranisçi bir kaliba soktu. Bu ortamda Hull, gelistirdigi kendi kuraminda psikolojikpsikolojik olgularin da Darwin’in dogal ayiklama ilkesine uydugunu vurguladi. Davranislarin birbirini izleyen uyaran-tepkitepki zincirlerinden olustugunu; bu zincirleri izleyen pekistirenlerin de bütün davranisin düzenli olarak gerçeklesmesini sagladigini savundu. Organizma düzeyinde bir ereksel yapiya sahipmis gibi görünen davranisin bütünselligini, pek çok deneyden sonra ortaya çikardigi parametrelerle açiklamaya çalisti. Pekistiricilerin niceliknicelik ve niteliginin davranis zincirindeki halkalari nasil etkiledigini betimledi. Insan da içinde olmak üzere organizmalarin davranislarini uyaran-tepkitepki yasasina uygun olarak ögrenilmis aliskanliklarin gene pekistiricilerle belirlenen asama sirali yapisiyla açikladi. Çalismalarinda matematiksel-tümdengelimsel bir yöntemle ögrenmeÖgrenme mekanizmalarini açiklamak için gerekliligine inandigi, örnegin, tepki gizilgücütepki gizilgücü, davranisi ketleyen etkenler, güdülmeye nicel deger katan gereksinimler gibi çok sayidaki parametreyi olanak ölçüsünde iyi denetlenmis deneylerle gözler önüne sermeye çabaçaba gösterdi. Onun için yalin deneyler tasarladi ve fare, güvercin gibi denekleri yegledi. Ayni nedenle insanlarla gerçeklestirdigi deneylerde de anlamsiz hecelerden olusan listelerin ezberlenmesi gibi, içerigin önemli olmadigi konulari inceledi. Sonuçta, gelistirdigi oldukça karmasik, matematiksel modelleri, degisik ruhsalruhsal olgulara uyguladi. Onun bu çalismalari, 1940-1960 arasinda özellikle ABD’deki ögrenmeÖgrenme kuramlarini etkiledi; yetistirdigi ögrenciler, ülkesindeki akademikakademik psikolojinim önde gelen kuramcilari arasina girdi. Watson’in ve Skinner’in davranisçi yaklasimlari, 1960’lardan sonra güç yitirmeye baslayinca Hull’in katkilari da ikinci plana itildi. Ancak, matematiksel yaklasimi, basit organizmalarin ögrenmeÖgrenme modellerinin incelenmesinde etkisini sürdürdü. Birçok kuramci, yine de Hull’in kuramsal psikolojiye kalici katki sagladigi görüsündedir. Baslica yapitlari: Yetenek Testi; Hipnotizmahipnotizma ve Telkine Yatkinlik; Davranisin Ilkeleri; Bir Davranis Sistemi.

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol