duyuşsal öğrenme


Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü
Eğitimde en son amaçamaç olan bireyin kendini gerçekleştirmeyi sağlaması için bilişsel (zihinselzihinsel), bedenselBedensel, devimsel ve toplumsal gelişimle birlikte gerçekleştirmesi gereken duyuşsal (duygusalduygusal) gelişime yönelik öğrenmeler; duygusal öğrenmeöğrenmeduygusal öğrenmeöğrenme. İnsan, doğaldoğal yaşamında çevresinin bilimselbilimsel ve teknolojik sorunlarının yanı sıra, başkalarıyla ilişkilerinden doğan birçok sorunla da karşı karşıya kalıyor. Karşılaştığı her sorunu, kendi benlikBenlik algısına göre değerlendiriyor. Bu algılamanın biçimbiçim ve özünü onun gereksinimleri, ilgileri, kanıları, inançları, tutumları, değerdeğer yargıları, beklentileri, amaçları ve bunlardan doğan duygularla karışık ruhsalruhsal yapısı belirliyor. İnsanın gerçekgerçek dünya içindeki yaşamını, bu yapıyapı denetliyor. İnsan, düşünceleri kadar da duyguları olan bir varlık olarak, bunlardan biri öbürünü susturmadan bu iki gücün bütünleşmesiyle kendini gerçekleştirebiliyor. O nedenle kendi düşünceleri gibi duygularını da tanımalı; duygularını yaşama ve denetleme becerisini de edinmelidir. Bununla birlikte, çevresindeki kişilerin gereksinimlerine, umutUmut ve beklentilerine karşı duyarlı ve saygılı olmalıdır. Sağlıklı bir insanın, öbür insanların davranışlarını anlayıp kabul etmesi, onlarla ilişkilerini hem demokratik ilkelere hem de sevgisevgi ve koruma duygularına yaslandırması, vazgeçilmez toplumsal davranışlarından biridir. Her sağlıklı insandan, başkalarıyla ilişkilerinde, bu değerlere uygun biçimde yaşaması bekleniyor. Bu yetiyeti; doğru örneği görmeGörme, o örneği taklittaklit ederek kendi davranışı durumuna dönüştürmedönüştürme yoluyla kazanılıyor. Bu süreçte, beliren yanlışlar görülüp ayıklanıyor; gerekli sözelsözel açıklamalardan yararlanılıyor ve bunlar, zamanzaman içinde alışkanlıkalışkanlık durumuna getiriliyor. Duyuşsal Öğrenmeöğrenmeduyuşsal öğrenmeöğrenme Ürünleri: Duyuşsal öğrenmeöğrenmeduyuşsal öğrenmeöğrenme, belli bir duyuşsal alanda gerçekleşiyor. Duyuşsal alanı, basitten karmaşığa doğru; alma, tepkide bulunma, değerdeğer verme, örgütlenme ve nitelenme basamakları oluşturuyor. İnanç, değerdeğer ve tutumlar, genellikle bu basamakların etkisinde yapılanıyor. Alma, belli bir değerle ilgili yaşantıların ayrımına varmak; bir değeri algılamaya açık, yeğlemeye yatkın olmaktır. Tepkide bulunma, bir değere uygun davranışı göstermeye istekli olmak ve o davranışı yapmaktan zevk almak demektir. Değerdeğer verme, belli değerleri kabul etmek; örgütlenme, bir değerin öteki değerler arasındaki yerini, gerçekgerçek yaşamdaki anlamını kavramaktır. Nitelenme ise, birbiriyle çelişkili değerlerin sentezini yapma sonucu, genel bir yaşamyaşam felsefesine katkıda bulunmak ve bu değeri o yaşamyaşam felsefesi içindeki yerine yerleştirmektir. Duyuşsal alanın içerisindeki ruhsalruhsal yapılarda duyuşsal öğelerin yanı sıra, bilişsel ve davranışsal öğeler de vardır. Örneğin, belli bir tutumtutum, ancak, belli gereksinimlerin (duyuşsal öğelerin); belli kavramKavram ve kanıların (bilişsel öğelerin); belli alışkanlıkalışkanlık ve etkinliklerin (davranışsal öğelerin) bir bütünlüğe ulaşmasıyla kişiliğin belirleyici bir yönü durumuna gelebiliyor. Duyuşsal alanı oluşturan duyuşsal yapılar; inançlar, kanılar, değerler; tutumlar; ilgiler ve amaçlardan oluşuyor. Farklı sözcüklerle adlandırılan bu yapılar, benlikBenlik denilen ruhsalruhsal yapıda bütünleşiyor. Olumlu bir benlikBenlik kavramı içinde yer alanalan bu yapılar için Bkz. inanç, kanıkanı, değerdeğer; tutum; ilgi; amaç. Duyuşsal Eğitimi UygulamaUygulama Biçimleriduyuşsal eğitimi uygulamaUygulama biçimleri: İnançlar, kanılar, ilgiler, değerler ve tutumlardan daha geniş bir alanı kapsayan duyuşsal eğitimin dört uygulamaUygulama biçimi bulunuyor. Birbirini tamamlayıcı nitelikte olmaları ve her birinin kimi sınırlılıklar taşıması nedeniyle, kapsamlı bir duyuşsal eğitimeğitim için aşağıda yer alanalan bu dört uygulamaUygulama biçiminden de yararlanmak gerekiyor. (1) Örnek Alma Yoluyla Kendini Gerçekleştirmekendini gerçekleştirme: Planlı ve amaçlı bir öğretimde, doğru örnek (modelmodel) taklittaklit ediliyor. İnsan, bebeklikten başlayarek büyüklerini taklittaklit etme yoluyla, insana özgü pek çok davranışdavranış geliştiriyor. Çocuğun, konuşma ve yürümesinde bile bu tür öğrenmenin etkisi oluyor. İnsan, gördüğü örneği, genellikle olduğu gibi benimsiyor. Taklittaklit etme yoluyla öğrenmeöğrenme, davranışçı psikolojinin en önemli öğrenmeöğrenme ilkelerinden biridir. Bu öğrenmede örnek olan kişi, bütünü olduğu gibi göz önüne seriyor. Bütün algılanırken, küçük davranışdavranış birimleri arasında, en kısa ve kolay yoldan bağlantı kurulabiliyor. Çok karmaşık davranışlardan oluşan becerilerde bile, önce doğru örneği bütünüyle görmek; sonra da öğrenilmesi zor bölümleri parça parça öğrenip onları yeniden bütünleştirmek gerekiyor. Parça parça öğrenmeöğrenme, en kolay öğrenmeöğrenme yolu olmakla birlikte, insanlar arası ilişkilerin öğrenilmesinde parça parça öğrenmeöğrenme, bu çabayı anlamsız ve zor duruma sokuyor. Taklittaklit edilip özdeşleşilen örnek kişi, çocukçocuk için, hatta yetişkinyetişkin için bile toplumsal statüsü yüksek olan bir kişi anlamını taşıyor. Evde çocukçocuk için bu örnek, öncelikle kendi cinsinden anne ya da baba, büyük kardeş; okulda ise, öğretmenöğretmen ve arkadaşlarıdır. Ergen için bir bilimbilim, sanatsanat, yazın insanı; bir sporcu da örnek olabiliyor. Eğer evde anne baba; okulda öğretmenöğretmen, çocuklara çok cezaceza veriyor; daha çok, olumsuz eleştirieleştiri yapıyorsa çocukçocuk da insan ilişkilerinde aynı yolu izliyor. Demokratik kurallara uygun bir ortamortam yaratan ve bunu yaşatan anne babanın çocukları ise ilişkilerini olumlu bir tutuma dayandırarak sürdürüyorlar. Öğretmenin sevilen, beğenilen, daha çok, ödüllendirici bir kişi olması, öğrencilerin ona yüksek statülü bir insan olarak bakmalarını sağlıyor ve sonuçta öğrenciler, onun davranışlarını benimseme eğilimi gösteriyorlar. Öğrenciler, öğretmenin öğütlerinden çok, onları da içeren olumlu davranışlarını daha kolay öğreniyorlar. Kendini iyi tanıyan, tutarsızlıklarını öğrencilerinin ruhruh sağlığına zarar vermeden denetimdenetim altına alabilen; sınıfta öğrencilere karşı açık, dürüst, anlayışlı, sevecen ve saygılı davranan öğretmenöğretmen, öğrenciler için en iyi, en gerçekçi özdeşimözdeşim modeli oluyor. (2) StandartStandart Öğretimöğretim Programının Konularıyla Duyuşsal Öğrenmeler: Öğretimöğretim programında yer alanalan konuların hemen tümü, birincilbirincil öğrenmelerin yanı sıra, programda olmayan ikincilikincil öğrenmelere ve onun türevi olan öğrenmelere de yol açıyor. Örneğin, coğrafya dersinde Türkiye işlenirken, buranın doğaldoğal kaynakları, ekonomisi, öbür ülkelerle ilişkileri birincil öğrenmeöğrenmebirincil öğrenmeöğrenme konularıdır. Türkiye’deki depremlerle ilgili bir sorudan yola çıkılarak yerkabuğunun öğrenilmesi ise, ikincilikincil öğrenmeöğrenme konusudur. Öğrencilerin Türkiye bilgilerini genişletmek için öğretmenin gösterdiği bir film de öğrencilerde o yerleri görmeGörme isteği; o yerlere karşı olumlu bir tutumtutum yaratabiliyor; birtakım duyuşsal öğrenmeler sağlayabiliyor. Başarılı öğrenmelerin bir başka türevi, geliştirilen benlikBenlik tutumudur. Duyuşsal öğrenmeler için sosyal bilimlerin kimi konuları ve davranış bilimleridavranış bilimleri, insanlara karşı olumlu tutumtutumolumlu tutumtutum oluşturulmasına ve kimi değerlerin geliştirilmesine daha çok ve daha kolay fırsatlar yaratıyor. Matematik ve Fen dersleri ise olgun değerdeğer ve tutumların geliştirilmesinde belli sınırlılıklar taşıyor. (3) Programa Duyuşsal Eğitimi Amaçlayan Yeni Konular Koyma: Okulda öğrencilerin bilişsel gelişiminin yanı sıra, ruh sağlığıruh sağlığı açısından vazgeçilmez olan duyuşsal gelişimin de gerçekleştirilmesi için öğretimöğretim programında, başta insan ilişkileri olmak üzere, yeni bir konu alanına daha gereksinimgereksinim vardır. Bu alanda öğrenilenler de öğretmenöğretmen ve öğrencinin yaşamına doğrudan doğruya girmelidir. (4) Rehberlik ve Psikolojik Danışmadanışmapsikolojik danışmadanışmarehberlik ve psikolojik danışmadanışmapsikolojik danışmadanışma Hizmetlerinden Yararlanma: Hızla değişen ve gittikçe daha da karmaşık bir yapıya dönüşen toplumlar, genç kuşakları, gelecekteki yaşamlarına yalnızca öğretimöğretim işleviyle hazırlayamayacaklarını çoktan algılamışlardır. Bilişsel öğretimle yalnızca bilimbilim dünyasının gerçekleri kullanılarak öğrencinin bilişsel güçleri ve sorun çözmesorun çözme yetenekleri geliştirilebiliyor. Oysa öğrencinin bir de çağdaşçağdaş dünyadaki değişkendeğişken ve karmaşık yaşama uyum sağlamauyum sağlama gereksinimi vardır. Bu gereksinimin giderilmesi için bilişsel gelişimgelişimbilişsel gelişimgelişim, tek başına yetmiyor. Dahası bireybirey, uyumuyum gücü kazanmadıkça, bilişsel güçlerini de yeterince kullanamıyor. Öğrencinin önünü kesen ve gelişimine izin vermeyen iç ve dış engeller ortadan kaldırılmadıkça, onun eğitimeğitim ortamından yeterince yararlanması sağlanamıyor. Daha da önemlisi, kişinin, kendi kararlarını kendi başına verebilmesini sağlayacak olan ruhsal olgunlukruhsal olgunluk kazanması, kendi gelişimgelişim görevlerinin sorumluluğunu üstlenebilecek bir güce kavuşması gerekiyor. Bunlar, öğrenciye yalnızca bilişsel eğitimle kazandırılamıyor. İşte, öğrencinin duygusalduygusal gelişiminin de gerçekleştirilmesi; genç kuşakların bedenbeden ve ruh sağlığıruh sağlığı yerinde kişiler olarak yetiştirilebilmesi için çağdaşçağdaş eğitimde öğretimöğretim ve yönetim hizmetlerine bir de öğrenciöğrenci kişilikkişilik hizmetleri katılmıştır. Sağlık, toplumsal yardım, özelözel yetiştirme, boş zamanzaman eğitimi, ders dışı eğitici çalışmalar gibi kişilikkişilik hizmetlerinden biri olarak okulda etkin bir rehberlik ve psikolojik danışmadanışmapsikolojik danışmadanışmarehberlik ve psikolojik danışmadanışmapsikolojik danışmadanışma hizmeti de yer almıştır. Bununla her öğrenciye, bu hizmetlerden yararlanarak kendi yetenek ve ilgileri ölçüsünde bedenselBedensel, devimsel, bilişsel gelişiminin yanı sıra toplumsal ve duygusalduygusal yönden de yeterince gelişip kendini gerçekleştirmesi yolu açılmıştır. Okullarımız, yeterli sayıda ve nitelikte, işini seven rehberlik ve psikolojik danışmadanışmapsikolojik danışmadanışmarehberlik ve psikolojik danışmadanışmapsikolojik danışmadanışma uzmanlarına kavuştuğunda çocukçocuk ve gençlerimiz, çok daha sağlıklı bir kişilikkişilik, güçlü bir benlikBenlik geliştirebilme olanağına kavuşmuş olacak ve bugün yaşanan uyumuyum ve başarıbaşarı sorunlarının büyük çoğunluğu, kendiliğinden yok olacaktır. Bkz. birincil öğrenmeöğrenme; duygusal zekâzekâ; öğrenme; duyuşsal öğrenmeöğrenme ürünleri; duyuşsal öğrenmeöğrenme; duyuşsal yapıyapı; duyuşsal öğrenmeöğrenme.

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol