engelleme


Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü
1. a. Başkalarının çabalarının önüne geçmegeçme, başklarına güçlük çıkarma. b. Öğrenmeöğrenme ve çağrışımda, bir öğrenmenin başka birini; bir çağrışımın başka bir çağrışımı önlemesi. Öğrenmede ilerlemenin, alışkanlıkalışkanlık kurmanın önüne geçmegeçme. Bozmabozma, güçlük çıkarma, köstekleme, araya girme, karıştırma. c. Birbirine karşıt güdü, görüş, çıkar ve eylemlerin çatışması, birbirine karışması. ç. Yazımda, önceki öğrenmelerin, bir sözcüğü yanlış yazmaya yol açması. d. Duyularda, aynı zamanzaman diliminde yer alanalan iki sesSes ya da ışığın yeğinliklerinde düşme olma olasılığı. Fizikte, girişimgirişim olayı. 2. (restraint, constraint) Bir canlının devinimlerinin başka canlı ile ya da maddi engellerle, zor kullanılarak önlenmesi, durdurulması ya da frenlenmesi. Kısıtlama, köstekleme. 3. (frustration) Psikanalize göre, bir engelengel yüzünden dürtüdürtü boşalımı olmaması sonucu, gerginliğin ortadan kalkmaması ve doyumdoyum amacının gerçekleşmemesi durumu; früstrasyon. Bu koşullarda organizmanın doyma gereksinimi giderilemediği için, gereksinimin yarattığı gerilimGerilim de sürüyor. Engellemeyi ya bedenselBedensel güçsüzlükler, suçluluksuçluluk duyguları, korkular, içselleştirilmiş yasaklar gibi iç etkenler ya da doğaldoğal yıkımlar, çetin doğadoğa koşulları, savaşlar, aşırıaşırı toplumsal yasaklar gibi dış etkenler oluşturuyor. Örneğin, öğrenciöğrenci sınavda, sınıfsınıf geçmeye yetecek notu alamıyor. Yeteneği olduğu halde, ırk ayrımı ya da cinsiyet ayrımı nedeniyle kişi işe alınmıyor. Bilinçli engellemelerin yanı sıra, psikanalizin açıkladığı gibi bir dizi de bilinçdışıbilinçdışı engellemeengelleme sözsöz konusudur. Ruhsalruhsal bozuklukların pek çoğunun nedeni, çocukluktan gelen bilinçdışıbilinçdışı engellemelerdir. Örneğin, yetişkinlikte rastlanan cinselcinsel korkular ve fobiler, çocuklukta karşılaşılaşılan başka türlü engellenmeengellenme ve çatışmaların bilinçdışında saplanıp kalması ve etkinliklerini sürdürmesi sonucunda ortaya çıkıyor. Engelin ortadan kaldırılması için engele saldırma, geri çekilmeÇekilme, daha ilkelilkel davranışdavranış biçimlerine dönme, dürtüdürtü nesnesini değiştirme ya da gerçekgerçek nesnelerin yerine düşsel nesneler yaratma gibi yollara başvuruluyor. Kimi de bekleme yolu seçiliyor. İnsan, gereksinimlerini doyurma yollarını, doğuştan bu yana pek çok engelle karşılaştıkça öğreniyor. Bu deneyimlerle edindiği dayanıklılık, onun en güçlü özelliklerinden birini oluşturuyor. Engellenmeye dayanma gücünün, benlik gücübenlik gücü ile eş anlamanlam kazanmasının nedeni budur. Güdülenmiş engelsiz davranışta ilkelbenlikilkelbenlik dürtüleri, üstbenliğin izni, çevrenin elverişliliği ve benliğin etkinliği ile nesneyi bulup kavrıyor ve boşalımı gerçekleştirerek doyumdoyum amacına (hazza) ulaşıyor. Engellenmeengellenme durumunda ise ilkelbenlikilkelbenlik dürtüleri, üstbenliğin baskısı karşısında benlikBenlik zayıflığı; ayrıca, uygunsuz çevrenin oluşturduğu engelengel yüzünden, amaçladığı doyuma ulaşmayı başaramıyor. Engellenmeengellenme o zamanzaman dürtüdürtü birikimi, gerginlik, kaygıkaygı ve hoşnutsuzluk yaratıyor. Bunun sonucunda da saldırganlık dürtüleri herekete geçiyor. Bkz. çatışma; kaygı; benliğin savunma mekanizmalarısavunma mekanizmaları.

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol