ERASMUS, Desiderius


Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü
(1466-1536) Platonculuk ile Hıristiyanlık’ı yeni bir anlayışla yorumlayıp uzlaştırmaya çalışan; insan istencinin özgürlüğünü savunan Hollandalı düşünürdüşünür. Rotterdam’da doğduğu sanılıyor; Basel’de öldü. Babası rahip, annesi bir hekimin kızıdır. İkisini de küçük yaşta yitirdi. Küçük bir okulda başlayan eğitimini hümanist bir tarikat okulunda sürdürdü. Sonra bir manastıra gönderildi. Orada uygulanan eğitime alışamadı. 1492’de başladığı kilise rahipliğinde de kalmak istemedi. Bir dostunun yardımıyla Paris Üniversitesi’ne gitti. Collége de Montaigue’de tanrıbilim öğrenimine başladı. 1499’da İngiltere’ye gitti. Orada Thomas More ve John Colet gibi hümanistlerle yakınlıkyakınlık kurdu. Yeniden dinle ilgili bir görev alması istendi. Bunun üzerine Papadan izin alarak özelözel çalışmalarını sürdürdü. İngiltere’ye ikinci gidişinde Camridge Üniversitesi’nde tanrıbilim okuttu. 1517-1521 arasında Eski Yunanca ve Latince öğretiminin yaygınlaşmasına çabaçaba gösterdi. 1535’e dek Breisgau’da yaşadı. Sağlığı bozulunca yeniden Basel’e gitti ve ölünceye dek orada kaldı. 1506-1508 arasında Venedik’te eski Yunan ve Roma yazarlarından derlediği 3000 kadar özdeyişi içeren ve Özdeyişler adını taşıyan bir kitap yazdı. 1516’da yayımladığı eski Yunanca İncil, Hıristiyan dünyasında yankı uyandırdı. Yer yer tutarsızlığı olsa da Erasmus’un bu çalışması, en doğru İncil metinlerinden biri sayıldı. 1509’da İngiltere’de yazdığı Deliliğe Övgü’de Hıristiyanlıkla Platonculuk arasında ilişki kurdu. Ona göre ikisi de gövdenin ruha engelengel olduğuna inanıyor. Erasmus, yalın bir Hıristiyanlık anlayışını ortaya koydu. Kilisede reformu savundu; ancak, reformcularla Luther’iI katı ve dogmıcı buluyordu. 1524’te Özgür İstenç Üstüne adlı kitabını yayımladı. Bu yapıtta insanın özgür istenci olduğunu; TanrıTanrı idesini taşıyan insanın, TanrıTanrı’nın kölesi olamayacağını savundu. Luter de Erasmus’a yanıt niteliğindeki Bağımlı istençistenç Üzerine adlı kitabı yayımladı ve orada, Hıristiyanlıkta kuşkuculuğa ve belirsizliğe yer olmadığını birdirdi. Erasmus, Platon ve Sokrates’ten etkilendi. Dine bağlılığı, soyutSoyut dizgeler yerine yaşamın kendisinde aradı. Orta Çağ’da eğitimin gelişimine katkıda bulunmanın yanı sıra, dindin ve ahlakahlak konularındaki hümanist ve kuşkucu yaklaşımıyla da aydınlanmaaydınlanma felsefesi üzerinde etkili oldu. Başlıca yapıtları: Encbiridion Militis C hristiani, 1501 (Hıristiyanlığı Savunan El Kitabı); Adagia, 1508 (Özdeyişler); Encomium Moriae, 1509 (Deliliğe Övgü); De Libero Arbitrio, 1524 (Özgür İstenç Üstüne).

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol