GUTENBERG, Johannes


Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü
(1400-1468) Tipografi denen basım tekniğini geliştiren Alman buluşçu. Mainz’de doğduğu sanılıyor; aynı kentte öldü. Soylu bir ailenin oğludur. Kuyumculuk öğrendi. 1430’da zanaatçılar soylu sınıfa karşı ayaklanınca ailesiyle birlikte Fransa’da Strasburg’a sürüldü. Orada ayna yapımı ve değerli taşların kesimi ile uğraştı. 1436’dan sonra matbaa üzerinde çalışmaya başladı. Gizlilik içinde yaptığı matbaacılık çalışmalarını 1438’den sonra üç ortakla sürdürdü. O dönemde Avrupa’da xylografi denen bir basım tekniği kullanılıyordu. 11. yüzyılda Çin’de bulunmuş olan bu teknikteknik, desenler ya da harfler oyulmuş tahta levhalardan oluşuyordu. 14. yüzyılda Avrupa’da da kullanılmaya başlanan xylografi ile kutsal resimler ve oyunoyun kâğıtları basılıyordu. Teknikteknik, tahta yerine madeni levhaların kullanılıp ayrı basım harflerinin (hurufatın) bulunmasyla daha da yetkinleşti. Coster’in geliştirdiği sanılan hurufat, tipografi basım tekniğinin başlangıcı oldu. Bunda harflerin dizilmesiyle sayfalar oluşturuluyor; basımdan sonra sayfanın harfleri dağıtılıp aynı harfler başka sayfaların yapımında da kullanılabiliyordu. Harfleri yan yana getirip çok sayıda basım yapma tekniği demek olan tipografinin bütününü ise Gutenberg geliştirdi. Bu teknikteknik, ana kalıpların (matrislerin ) yapımı, dökümevlerinin kurulması, metinlerin dizilmesi ve elle basımından oluşuyordu. Gutenberg’in 1450’ye gelindiğinde iyice yetkinleştirdiği bu tekniğin önde gelen özelliği, basım harflerinin kurşun, kalay ve antimon karışımı bir alaşım kullanılarak dökümle yapılmasıydı. Gutenberg, 1448’de, bir matbaa kurmak üzere Mainz’a gidip Johann Fust’tan, iki yıl sonra ödemek üzere 800 gulden borç aldı ve çalışmalarına başladı. Borcunu ödeyemeyince Fust, kendisine 800 gulden daha vererek matbaaya ortak oldu. Gutenberg’in ilk ürününün, 1448’de bastığı astronomi takvimi olduğu sanılıyor. 1455’te, “Gutenberg İncil’iI” diye anılan ünlü 42 satırlık İncil’iI tamamladı. Altı mürettibin iki yıl kadar çalışarak bastığı İncil’in yalnızca 40 nüshası eksik olarak günümüze ulaşabilmiştir. Fust, 1455’te borcunu ödemedi diye Gutenberg’iI mahkemeye verdi. Mahkeme Gutenberg’iI suçlu bularak matbaa gereçlerini ve o yıl tamamladığı İncil’iI Fust’a verdi Fust, iki yıldır Gutenberg’in yanında çalışmakta olan damadı Peter Schöffer’le birlikte çalışmayı sürdürdü. 1457’de Gutenberg’in harfleriyle Mainzer Psalterium’u ( Mainz Mezamiri’yi) bastılar. Daha sonraki yıllarda bastıkları 36 satırlık İncil ile Catholicon’un da Gutenberg’in hazırlamış olduğu ürünler olduğu sanılıyor. Yaşamının son yıllarında yarı körKör olan Gutenberg, çok yoksullaştı. 1465’te Başpiskopos ve Mainz Seçici Prensi II. Adolf von Nassau onu sarayına alarak geçimini sağladı. Ölümünden sonra Mainz’da bir üniversiteye Gutenberg’in adı verildi. 1901’de bu üniversitede Gutenberg Müzesi kuruldu. Müzede, onun buluşuna ilişkin bütün belgelerin yer aldığı bir kütüphane oluşturuldu. Ölümünden sonra Gutenberg’in buluşu hızla bütün Avrupa’ya yayıldı. Matbaanın bulunuşu, Kiliseye karşı düşüncedüşünce özgürlüğünün kazanıldığı döneme rastlıyordu. Bu buluşbuluş, Luther’in Kilise’ye karşı sürdürdüğü savaşımın başarıyla sonuçlanmasında da etkenetken oldu; yeni basım teknikleri, ucuz ve yaygın kitap basımına olanak sağladı.

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol