KIRAY, Mübeccel Belik


Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü
(1923-2007) Kır ve kent sosyolojisiyle ilgili çalışmalarıyla tanınan Türk, sosyolog. Kıray, İzmir’de doğdu; İstanbul’da öldü. Ankara Üniversitesi Dildil Tarih ve Coğrafya Fakültesi SosyolojiSosyoloji Bölümü’nü bitirdi; aynı fakültede sosyolojiSosyoloji dalında yüksel lisans derecesini aldı. 1950’de gittiği ABD Northwestern Üniversitesi’nde kültürel antropolojiantropolojiKültürel Antropolojiantropoloji dalında doktora yaptı. 1952’de İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde fahri asistan oldu. 1954-1957 arasında Abort ilaç firmasında çalıştı. 1960’ta Ortadoğu Üniversitesi’ne geçti. 1966-1973 arasında orada profesör olarak çalıştı. 1965-1972 yıllarında Sosyal Bilimlersosyal bilimler Bölümü Başkanlığı yaptı. 1966-1969 ve 1973-1974 yılları arasında London Scool of Economics’te konuk profesör olarak görev yaptı. 1974’te İstanbul Teknikteknik Üniversitesi’nde kentleşmeyle ilgili dersler vermeye başladı. 1978’de İstanbul İktisadi ve Ticari Bilimler Akademisi (Marmara Üniversitesi) SosyolojiSosyoloji Bölümü Başkanlığı’na getirildi. 1964’te yayımlanan Ereğli: Ağır Sanayiden Önce Bir Sahil Kasabası adlı kitabında Ereğli Demir Çelik Fabrikası’nın yapımına başlandıktan sonra Ereğli kasabasının 1962’deki toplumsal yapısını ve değişimdeğişim sorunlarını inceleyerek tampon kurumKurum ve tampon mekanizmamekanizma kavramlarını ortaya koydu; bunları toplumsal değişimin bunalımsız olmasını sağlayan; ne tümüyle eski ne de yeni oluşmaya başlayan toplumsal yapılara ait olup belirli işlevlerişlevler gören yeni kurumlar olarak tanımladı. Genelde işlevci görüşün dengedenge kuramı yaklaşımını benimseyen Kıray, toplumsal değişimdeğişimtoplumsal değişimdeğişim nedeniyle eski dengeler bozulduğunda oluşan tampon kurumKurum ve tampon mekanizmalarla yeni bir toplumsal dengeye ulaşıldığını savundu. Kalkınmanın Engeli olarak Toplumsal Tabakalaşmatabakalaşmatoplumsal tabakalaşmatabakalaşma adlı çalışmasında, Çukurova bölgesinde farklı teknolojik gelişimgelişim düzeyindeki dört köyü inceledi. Bu çalışmasının sonunda teknolojik gelişimin toplumsal tabakalaşmayı, topraksızlaşmayı artırdığını, yaşamyaşam düzeyini düşürdüğünü, muhtarlık gibi kurumların toplumsal kutuplaşmaya yol açtığını ve bu koşallarda ailenin yardımlaşma bakımından özelözel bir önem kazandığını saptadı. Örgütleşmeyen Kent adlı metropoliten kentine dönüşümünü çözümledi. Kıray’ın, kırsal ve kentsel toplumsal değişimdeğişimtoplumsal değişimdeğişim çalışmalarının, çağdaşçağdaş Türk sosyolojisine önemli katkısı olmuştur. Başlıca yapıtları: Ereğli: Ağır Sanayiden Önce Bir Sahil Kasabası, 1964; Yedi Yerleşme Noktasında Turizmle İlgili Sosyal Yapıyapısosyal yapıyapı Analiizi, 1964; Social Stratificationsocial stratification as anan Obstacle to Developmentdevelopment (J. Hinderink ile), 1970 (Kalkınmanın Engeli Olarak Toplumsal Tabakalaşmatabakalaşmatoplumsal tabakalaşmatabakalaşma); Örgütleşemeyen Kent, 1972; Toplumbilimtoplumbilim Yazıları. 1982.

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol