Klasik Tepkisel Kosullama


Psikoloji
Pavlov tarafindan ampirik bir biçimde incelenen ilk sartlama türü, bir ögrenmeÖgrenme çesidi. Pavlov, laboratuvardaki köpegin, asistanini her fark ettiginde, asistani tarafindan daha ona et bile verilmeden, salya salgiladigini gözlemliyor ve bu durumun bir ögrenim deneyimi örnegi olabilecegini düsünerek, asistani ile köpegin salyasi arasindaki iliskiyi arastirmaya kararKarar veriyor. Pavlov arastirma sirasinda, köpege et verirken, ayni anda metronom, çingirak veya zil sesi dinletiyor. Köpek, belli bir zamanzaman sonra, bu seslerden birini duyunca da, mesela çingirak sesini, salya akitmaya basliyor. Iste bu salya akitma, köpegin sartlanmis oldugunun kaniti oluyor. Köpek için arastirma öncesinde nötr bir uyariciUyarici olan çingirak veya zil sesi, sartsiz uyariciUyarici olan et ile birlikte köpege tekrar tekrar verilince, bir zamanzaman sonra, sartsiz uyariciUyarici verilmese dahi, sartsiz uyariciya karsi salgilanan salya, nötr uyaricilarUyaricilar olan diger sesler sonucunda da köpek tarafindan salgilanmaya basliyor. Bahsi geçen tüm olayolay, klasik tepkisel kosullamaKosullamaKlasik Tepkisel KosullamaKosullama örnegi olup ilk basta nötr uyariciUyarici olan zil sesi veya çingirak sesi sonradanSonradan sartliSartli uyariciya dönüsmüstür. Kisaca, yeni uyaricilarUyaricilar tepkitepki göstertme niteligi kazandiginda, tepkisel sartlama gerçeklesmektedir. Klasik tepkisel sartlamada, sartsiz uyaricilarin ayni tepkiye sebep olmalari için bir ögrenim deneyimi gerekmemektedir. Çünkü sartsiz tepkiler, aslinda birer reflekstir. Bir tepkinin sartliSartli veya sartsiz olmasi, o tepkiye sebep olan uyaricinin sartliSartli veya sartsiz olmasina dayanir. Örnegin, organizma agzina yiyecek aldiginda agzinin sulanmasi, sartsiz tepkitepki iken, limon kelimesinin duyulmasiyla veya bu sekilde okunmasiyla bireyin agzinin sulanmasi, sartliSartli tepkidir. Çünkü bireyin bu bahsedilen agiz sulanmasini yasayabilmesi için daha önceden limon ile ilgili bir deneyimi olmasi gerekmektedir. Son olaraksa, sartliSartli uyariciUyarici tekrar tekrar sartsiz uyariciUyarici olmadan organizmaya verilirse, mesela köpege zil sesi dinletilip et verilmezse, organizmadaki sartliSartli tepkitepki söner. Yani bir süre sonra köpek zil sesi duydugunda salya salgilamamaya baslar.

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol