MALİNOWSKİ, Bronislaw


Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü
(1884-1942) Polonya asıllı İngiliz antropologantropolog ve etnolog; sosyal antropolojinin kurucularından. Malinowski, Avusturya-Macaristan İmparatorluğunda Krakovi kentinde doğdu; ABD’de Connecticut Eyaletinde New Haven’de öldü. Babası, Polonyalı ünlü dilbilimci ve Slav felsefesi profesörü, folklor ve etnografyayla da ilgilenmiş olan Lucyan Malinowski’dir. Krakovi’de Jagellonia Üniversitesi’nde öğrenimöğrenim gören Malinowski, 1908’de fizikFizik ve matematik alanında üstün başarıbaşarı ile doktorasını tamamladı. J. G. Frazer’in Altın Dal adlı yapıtına duyduğu ilgiilgi, onu antropolojiye yöneltti. İki yıl kadar, Leibzig Üniversitesi’nde psikologpsikolog W. Wundt ile deneysel psikolojipsikolojideneysel psikolojipsikoloji üzerine çalıştı. 1910’da London schoolschool of economics’e gitti. C. G. Seligman ve E. Westermarck gibi dönemin ünlü antropologlarından dersler aldı. Daha sonra LSE’de ilkelilkel dinler ve sosyal psikolojipsikoloji dersleri verdi. Aynı dönemdönem, Yeni Gine’de bir alanalan araştırmasına başladı. Bu araştırmaaraştırma ile bilimbilim doktoru oldu. 1921’de yeniden LSE konferanslarına başladı. 1924’te okutmanlığa atandı. 1927’de Londra Üniversitesi’nde antropolojiantropoloji profesörü oldu. 1930’larda Afrika kültürleriyle ilgilenmeye başladı. 1938’de konuk öğretim üyesiöğretim üyesi olarak ABD’ye gitti ve Yale Üniversitesi’nde dersler verdi. 1941-1942 yıllarında Meksika’da alanalan araştırmaları yaptı. Trobriand Adaları’ndaki dört yıl süren etnografik çalışması ile çağdaşçağdaş araştırmaaraştırma yöntemlerinin temelini attı. Araştırmalarını yerli dilini kullanarak sürdürdü. Yerlilerle uzun süre aynı yaşamyaşam biçimini paylaşan ilk antropologantropolog unvanını kazandı. Bu araştırmalarını 1922-1935 yılları arasında yazdığı 7 kitapta topladı. Aileaile yaşamı ve çoğalma, değerdeğer yargıları, kula denilen hediye takası gibi yerli yaşamının farklı öğeleri, bu kitapların konularını oluşturdu. Kültürün farklı boyutlarının kendi bütünselliğinde kavranması gerektiğini savundu. KültürKültür yaklaşımının ikinci öğesi olarak, toplumsal yaşamın kurallarının, toplumsal gerçekliğin kendisi olmadığını vurguladı. İnsanların söyledikleriyle yaptıkları ve düşündükleri arasındaki farklılıkların, gerçekliğin farklı aşamaları olduğunu; bir etnografın bunları ayırt edebilmesinin zorunluluğunu gösterdi. Üçüncü olarak da ilkelilkel (yabanıl) insanların, çağdaşçağdaş insanlar gibi akılcı kişiler olduğunu ve olasılıkları kendi çıkarları doğrultusunda değerlendirebildiklerini ortaya koydu. Bu görüş, Malinowski’nin işlevselci kültürKültürişlevselci kültürKültür yaklaşımının özünü oluşturuyor. Örneğin, büyübüyü, mantıkmantık dışı olmaktan çok, işlevseldir ve bilinmeyen karşısında duyulan korkuları, tedirginliği gidermeye yöneliktir. Kültürü oluşturan her öğe, her gelenekgelenek, bunun gibi bir amaca yöneliktir ve bir bütün içinde birbirleriyle tutarlıdır. Ona göre, insan kültürü öncelikle, insanın biyolojikbiyolojik gereksinimleri üzerine kuruludur. En temel biyolojikbiyolojik gereksinimlerini kültürKültür araçlarıyla doyurandoyuran insan, davranışlarına yeni belirleyiciler ekliyor, yeni yeni istekler geliştiriyor. İlkel insan, yiyecek toplama ve üretimÜretim eylemlerini bilgibilgi aracılığıyla düzenlemek zorundadır. Bu, bilimbilim gereksinimini ortaya çıkarmıştır. Başarıyla sonuçlanan deneysel eylemler, kurumlaşıp yerleşmiştir. Büyübüyü, dindin gibi kurumların doğuş nedeni de bu tür gereksinimlerdir. Malinowski’nin bu basite indirgeyici yöntemi daha sonra çok eleştirildi. Bu şematik yaklaşımın, özellikle kültürKültür değişimleri gösteren topluluklarda yeterli olmadığı ileri sürüldü. Malinowski, toplumsal sisteme kavramKavram olarak bile değinmemesi ve kuramsal genellemeleri nedeniyle de eleştirieleştiri aldı. Malinowski’nin işlevselciliği, Durkheim’in etkisindeki Radeliffe-Brown gibi antropologların savundukları toplumsal işlevselcilikten farklı olarak, daha çok ruhsalruhsal ve bireysel özellikler taşıyordu ve toplumu, bireylerin toplamı olarak görmeGörme eğilimini yansıtıyordu. Geleneklerin işlevi, tüm toplumtoplum için değil, bireybirey için taşıdığı anlamanlam açısından ele alınıyordu. Malinowski, Wundt’un halk psikolojisiHalk Psikolojisi ile Freud psikanalizinden de yararalandı. İlkel Psikolojisinde Baba adlı yapıtında, Freud’un Oedipus karmaşasıOedipus Karmaşası varsayımının ilkelilkel topluluklardaki yansımasını araştırdı. Trobriand yerlilerinin anasoylu olmaları nedeniyle, erkek çocukların güç simgesi, dolayısıyla rakip olarak, baba yerine dayıyı gördüklerini ortaya koydu. Bununla Freudçu yaklaşımın sınırlılığını da göstermiş oldu. Malinowski, toplumlar üzerinde uzun süreli ve sistemli araştırmalar yapmadan varsayımsal yaklaşımlar ortaya koyan evrimci ve yayılmacıların görüşlerine de kesinlikle karşı çıktı. Bir araştırmacının, önce yerli insanın görüş açısını, yaşamla olan ilişkilerini, kendi dünyasını kendisinin nasıl gördüğünü anlaması ve yansıtması gerektiğini savundu. Antropolojiye kazandırdığı bu hümanist bakış açısı ile yöntemleri, bir kuşağı tümüyle etkiledi. Sosyal antropolojinin kurulmasında etkin oldu. Öğrencileri üzerinde de güçlü etkileri oldu. Bununla koskoca bir antropologlar kuşağının yetişmesine öncülük etti. Başlıca yapıtları: Argonauts of the Western Pacific (1922) (Batı Pasifik Argonotları), Mythmyth in Primitive Psycholog (1926) (İlkel Psikolojisinde Mitmit), Sexsex and Repressionrepression Savage Societysociety (1927) (Vahşi Toplumda Cinsellikcinsellik ve Baskı), The Father in Primitive Psychologypsychology (1927) (İlkel Psikolojisinde Baba), The Sexuıal Lifelife of Savages in North-Western Melanesia (1929) (Kuzeybatı Melanezya’da Vahşilerin Cinselcinsel Yaşamı), Coral Gardens and their Magicmagic, 2 cilt (1935) (Mercan Bahçeleri ve Bunların Büyüsü), The Foundations of faith and morals (1936) (İnanç ve Ahlakın Temelleri), A Scientificscientific Theory of Culture (1944) (Bilimselbilimsel KültürKültür Kuramı), The Dynamics of culture Change (1945) (KültürKültür Değişiminin Dinamikleri); Fredom and Civilizationcivilization (1947) (Özgürlüközgürlük ve Uygarlıkuygarlık), Magicmagic, Sciewnce and Religionreligion and Other Essays (1948) (Büyübüyü, Bilimbilim ve Diğer Yazılar).

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol