okulda ruh sağlığı


Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü
Çağdaş okulokulçağdaş okulokul, öğrenciye gerekli bilgibilgi, beceribeceri, tutumtutum ve davranışları kazandırarak onun kendi bilişsel gücünü, bağımsız düşünmedüşünme yeteneğini geliştirmesini ve toplumsal beceriler kazanmasını amaçlıyor. Öğrenciye bu gelişimgelişim olanağını ise en iyi, bunu başarabilecek donanıma sahip olan öğretmenöğretmen ve yöneticiler sağlayabiliyor. Çağdaşçağdaş okulda öğrenciöğrenci, yaşamda karşılaşacağı sorunların çözüm yollarını, öğrenimöğrenim etkinliğine katılıp sorumluluksorumluluk yüklenerek öğreniyor. Bu okulokul, öğrencinin bağımsız düşünmesini ve kendi yaşantılarına güvengüven oluşturmasını engelleyen tüm etkenleri, eğitimeğitim ortamının dışında tutuyor. Öğrencinin bedenselBedensel, devimsel, zihinselzihinsel, toplumsal ve duygusalduygusal yönden bir bütün olarak gelişimini sağlamak ve ona kendini gerçekleştirmekendini gerçekleştirme yolunu açmak, çağdaşçağdaş eğitimin ana hedefidir. Bu yaklaşımla bireye dış dünyanın genel gerçekleriyle uyumuyum sağlayabilecek bağımsız bir kişilikkişilik kazandırmaya çalışıyor. Bunu başarmak için de öbür etkenlerle birlikte öğrencide ruhruh sağlığını koruyup geliştiren bir öğrenimöğrenim ve yaşamyaşam ortamının hazırlanmasına özen göstermek gerekiyor. Okulda Ruhruh Sağlığını Bozan Etkenler: Gelenekselgeleneksel eğitimi tümüyle bırakıp çağdaş eğitimeğitimçağdaş eğitimeğitim uygulamasına geçişi, kendini gerçekleştirmeye adım atmayı engelleyen etkenlerin tümü. Ruhruh sağlığının oluşturulup korunmasında baş etkenetken olan çağdaşçağdaş eğitime geçmek ve bu eğitimi yaygınlaştırmak güç olsa da bunun önünü açmak, bilinçli öğretmenöğretmen ve yöneticilerden bekleniyor. Okulda Ruhruh Sağlığını Bozan, Öğrencinin Kendini Gerçekleştirmesinin Önünü Kesen Başlıca EtkenlerOkulda Ruhruh Sağlığını Bozan, Öğrencinin Kendini Gerçekleştirmesinin Önünü kesen Başlıca etkenler: Bu etkenler şunlardır: (1) Öğrenciöğrenci İlgisini Canlı Tutmayan Edilginedilgin Bir Sınıfsınıf Ortamı ve Ders İşleme Düzeni: Gelenekselgeleneksel eğitimde öğretmenler, konuyu daha çok dış denetimdenetimdış denetimdenetim altında (baskıcı bir disiplindisiplin anlayışıyla), sesSes çıkmayan bir sınıfsınıf ortamında öğrencilere aktararak ve onları öğrencilerin ezberlemesini isteyerek görevlerini sürdürüyorlar. Anlatıp dinletme yöntemi, öğrenciöğrenci ilgisini yok ediyor; öğrenciye sıkıntısıkıntı yaşatıyor; öğrencilerin soru sormalarının, konuyu tartışmalarının önünü kesiyor. Öğretmenöğretmen odaklı sınıfta öğrenciöğrenci etkinliği ve girişimi engellendiği için burada öğrenciler, öğrendiklerinden çok azını davranışa dönüştürebiliyorlar. Bu okulda, alışılagelen davranışları gösterenler başarılı sayılıyorlar. Oysa gerçek başarıbaşarıgerçek başarıbaşarı, daha çok öğrencinin konuşması, sorması, incelemesi, araştırması, denemesi, gözlemgözlem yapması, tartışması, sorunsorun çözmesi, üretmesi ve yaratıcı etkinliketkinlikyaratıcı etkinliketkinlik göstermesi; öğretmenin de bu etkinliklerin düzenleyicisi ve izleyicisi konumunda olmasıyla elde edilebiliyor. Gelenekselgeleneksel okulda her şeyin her zamanzaman tek doğru yanıtı varmış gibi davranılıyor. Öğretmenin düşüncesine katılmayan öğrenciye, düşüncesini dile getirme izni verilmiyor. Bu okulda ele alınıp işlenen konular, özellikle sıra üstü öğrencilere yararlı olmuyor. Onun için bu öğrenciler, sınıfın dışındaki konular üzerinde düşünmeye yöneliyorlar. İlgisiz, başarısız ve yetenekleri sınırlı sanılan bu yaratıcıyaratıcı gücü yüksek öğrenciler, sınıflarda öğretmenleri ürkütüyorlar. Bu çocuklardan birçoğu okulu bırakmak; başıboş ve zihinselzihinsel tembellik içinde, amaçsız ortalıkta dolaşmak zorunda kalıyorlar. Bu yanlış tutumtutum, bu çocuklardan ve bunların ailelerinden birçoğunun gelecekten umutUmut kesmesine yol açıyor. Oysa, doğru hedefe odaklanmış olan öğrencilerini gerektiği gibi güdüleyen çağdaşçağdaş okulda bu çocuklar, sınıflarının yıldızı oluyorlar. Öğrenimi ve disiplini dış denetimle (otoritenin baskısı ve yönlendirmesiyle) sürdürmeyi amaçlayan okulda bu yüzden öğrencide bağımsız kişilikkişilikbağımsız kişilikkişilik yerine, bağımlı kişilikkişilikbağımlı kişilikkişilik geliştiriliyor. Öğrenciler, denetimdenetimdenetimdenetim (kendi kendini kontrol etme) yeteneğinden yoksun bırakılıyorlar. Hangi kurallara ve yasaklara niçin uyacaklarını sınıfta öğrencilerle tartışarak belirlemek bir yana, uyulması gereken kural ve yasakların gerekçesini öğrencilere açıklamak bile kimsenin aklına gelmiyor. Öğretmenin anlattığı konuları ezberleyenlere başarılı ve sorumluluksorumluluk bilinci yüksek öğrenciöğrenci; özgün ve yaratıcıyaratıcı tepkiler göstermeye girişenler ise aykırı, sorumsuz, dahası saygısız öğrenciöğrenci olarak niteleniyor. Okulda uyumlu davranışların değil, uyarlı (conformative) davranışların öğretilmesi hedefleniyor. Geleneksel okulokulgeleneksel okulokul, bu tutumuyla çağın, gerçekgerçek yaşamın dışına düşüyor. (2) Öğrenciyi Başkalarıyla Karşılaştıran ve Yarıştıran Eğitimeğitim: Gelenekselgeleneksel okulda öğrenciler, sıklıkla birbiriyle karşılaştırılıyor ve onlara başkalarıyla yarışmayarışma öğretiliyor. Her yarışmada öğrencilerin biri ya da birkaçı yarışmayı kazanan; onların dışındaki bütün öğrenciler ise yitiren konumuna düşürülüyor. Karşılaştırıldığı kişinin düzeyine ulaşamayan öğrenciye de gereksiz bir eksiklik duygusueksiklik duygusu yükleniyor. Birinin ya da birkaçının bir yarışmayı kazanması, büyük çoğunluğun yenik düşmesi anlamına geldiğinden, büyük çoğunluk, bir avuç başarılı arkadaşlarına karşı ya çekememezlik, kıskançlıkkıskançlık ve nefretnefret ya da kaygıkaygı ve güvensizlikgüvensizlik duygusu geliştiriyor. Öğrencinin değeri, yarışmayı kazanması ya da kazanmaması ile özdeşleştirildiği için eğitimin amacıeğitimin amacı, öğrenmeden çok, kazanmaya odaklanıyor. Oysa gerçekgerçek yaşamyaşam, yarışa değil, işbirliğine, yardımlaşmaya dayanıyor ve herkesin kendi gücü oranında bu ortak yaşama katkı vererek başarıya ulaşmasını bekliyor. Beklentilerinden birisi de herkesin sürekli olarak kendisiyle yarışması ve kendini geçmesidir. Bu tür bir yarışmanın sonuçları, herkesi sağlıklı ve mutlu kılıyor. Başkalarıyla yarışmayarışma ise öğrencilerin büyük çoğunluğunu mutsuzluğa itiyor. Yaşamın içinde elbette yarışmayarışma da vardır; ama yaşamyaşam, tümüyle bir yarış arenası değildir. Günlük yaşamda insanın gereksinimlerini olağan yolla gidermesi, öbür insanlarla işbirliğiişbirliği yapmasına bağlıdır. Kavgasız gürültüsüz bir yaşamyaşam için, küçük yaştan başlayarak insanların sevgisevgi, arkadaşlıkarkadaşlık, yardımseverlik, hakka hukuka saygısaygı ve işbirliğiişbirliği eğilimlerini geliştirmek gerekiyor. Yalnızca başka güdülemegüdüleme araçları etkisini yitirdiği zamanzaman ve tüm olumsuz yan etkiler denetimdenetim altına alındıktan sonra başvurulan yarışmalar sakınca taşımıyor. (3) Gizilgüçleri Ortaya Çıkarmayan Eğitimeğitim: Gelenekselgeleneksel okulda akademikakademik gizilgüçlerin geliştirilmesi öne alındığı için, akademikakademik güçlerin dışındaki gizilgüçler ortaya çıkarılamıyor. Bu da insanın gizilgüçlerinin büyük bölümünün görmezden gelinmesi anlamına geliyor. Gelenekselgeleneksel okulda resim, müzik, okumaOkuma, yazma, sporspor ve diğer sanatsal yeteneklerle ilgili konulara az yer veriliyor; yer verilince de bundan bir avuç insan yararlandırılıyor. Oysa, öğrencinin istediği, ilgilendiği bu konular, onda belli bir özelözel yeteneğin olduğunu gösteriyor. Bunun algılanarak, akademikakademik yönden başarısız olan öğrencilere de bu konularla uğraşması için yeterli zamanzaman verilmesi gerekiyor. Toplumda akademikakademik gereksinimler dışında kalan alanlar, akademikakademik alanlardan daha az önemli değildir. Dahası bunlar, yaşamı renklendiren, insanı mutlu kılan uğraşlardır. (4) Genellemeye Vardırmayan Eğitimeğitim: Gelenekselgeleneksel okullarda ayrıntılar üzerinde yoğunlaştırılan öğretimde genellemelere varma, çoğu kez ihmal ediliyor. Öğrenciler, ilgiilgi ve gereksinimleri yönünde ayrıntılı bilgileri öğrenmeye istekli görüldüğünde ayrıntılı bilgilere yer vermek, öğrenmenin verimini artırıyor. Ancak, bu ayrıntılı bilgilerin kalıcılık kazanması için genellenmeleri gerekiyor. Bu ise, gelenekselgeleneksel okulun amaçları arasında yer almıyor; bu okulda buna uygun yöntemler kullanılmıyor. (5) Kişilikkişilik Bütünlüğünü Bozucu Davranışlara Yönelten Eğitimeğitim: Gelenekselgeleneksel okulda öğrenmeöğrenme yerine, sınıf geçmegeçmesınıf geçmegeçme amaçlanıyor. Bunun başarılması için çoğu kez, dürüst olmayan yollara, kişilikkişilik bütünlüğünü bozucu davranışlara başvuruluyor. Öğrenciöğrenci, kimi zamanzaman öğrenmeöğrenme yerine sınıfsınıf geçmeyi sağlayan stratejiler geliştirerek geçer not alabilmenin yollarını arıyor. İş, örneğin, kopya çekmeye, öğretmene şirin görünmeye ya da öğretmenle hoş olmayan gerginlikler yaşamaya dek varabiliyor. Çağdaşçağdaş eğitimin uygulayıcısı olan öğretmenöğretmen ise öğrencileriyle ilişkilerini bu tür ilkelilkel, ikiyüzlü davranışlar yerine saygısaygı, eşduyumEşduyum, içtenlik ve dürüstlükdürüstlük ilkeleri çerçevesinde sürdürüyor. (6) Edinilen Bilginin Anlamı Üzerinde Durmayan Eğitimeğitim: Çağdaşçağdaş eğitimde öğrenciöğrenci için, edinilen bilginin anlamı üzerinde önemle durulurken, gelenekselgeleneksel eğitimde, taşıdığı anlamanlam üzerinde düşünülmeden öğrenciye bilgibilgi kazandırılmaya çalışılıyor. Bu yüzden de bu bilgiler öğrencide köklü bir davranışdavranış değişikliği yaratmıyor. Oysa sınıfta yer verilen her etkinliğin, öğrenciöğrenci için bir anlamı ve amacı olmalıdır. (7) Yetişkinyetişkin Mantığına Göre Düzenlenen Eğitimeğitim: Geleneksel okulokulgeleneksel okulokul programları ve etkinlikleri, öğrencinin isteklerine, zihinselzihinsel yapısına uygun olarak değil, yetişkinyetişkin mantığının işleyişine ve tercihine göre düzenleniyor. Gerçekgerçek yaşamda belli bir bütünün farklı boyutları olan konular, gelenekselgeleneksel okulda bütünden soyutlanarak ele alınıyor. Bu yapayyapay yaklaşımyaklaşım da çocukçocuk için fazla bir anlamanlam taşımıyor. Oysa gerçekgerçek yaşamda o bütünlüğün bir anlamı vardır ve o bütünlük, bir gereksinime yanıt veriyor. (8) Olumsuz Tutumları Öğreten Eğitimeğitim: Gelenekselgeleneksel okulda öğretmenler çocuğa belli bir konu yerine daha çok, onun benliğine ilişkin olumsuz tutumları öğretiyorlar. Bu da öğrenmeyi ve kendini gerçekleştirmeyi güçleştiriyor. Öğretmenler, öğrencinin öğrendiklerini değerlendirirken verdiği notla öğrenciye “Öğrenmen henüz yeterli değil.” iletisi yerine, “Benliğin yetersiz olduğu için başarıbaşarı gösteremedin.” iletisini veriyorlar. (9) Duygusalduygusal Nitelikli Öğrenmelere Gerektiği Kadar Yer Vermeyen Eğitimeğitim: Geleneksel okulokulgeleneksel okulokul, duygusalduygusal nitelikli öğrenmelere hemen hiç yer ve önem vermiyor. Oysa köklü davranışdavranış değişiklikleri, ancak duygusalduygusal nitelikli öğrenmelerle gerçekleşiyor. Okulda ve sınıfta insanlarla olumlu ilişkiler kurmakurma, başkalarına karşı olumlu tutumtutumolumlu tutumtutum geliştirme, ancak gerçekgerçek yaşantılarla sağlanabiliyor. Gerçekgerçek yaşantıların içinde ise duygular vardır. Onun için okulun, duyguların da konuşulabildiği ve yaşandığı bir yer durumuna getirilmesi; okulda öğrenmeyi olumsuz etkileyen duyguların yaratılmaması gerekiyor. Öğrenilenlerin kalıcılığını sağlamada olumlu duyguların önemli bir yeri bulunuyor. Olumsuz duygular ise yeni öğrenilenleri zorlaştırdığı gibi, öğrenilmiş olanların da unutulmasını çabuklaştırıyor. Eğitimin hedefine ulaşmasına engelengel olan, ruhruh sağlığını bozan eğitimeğitim uygulamalarının bu olumsuz etkilerini ortadan kaldıracak yeni, bilimselbilimsel dayanaklı uygulamaları gerçekleştirmek, elbette güç bir iştir. Ancak, öğretmenin geleneksel eğitimeğitimgeleneksel eğitimeğitim uygulamalarının verdiği zararların bilincine varması ya da vardırılması; bunların yerine geçmesi gereken uygulamaların neler olması gerektiğini bilmesi bile eğitime pek çok olumlu etkietki yapacaktır. Bu konuda ilk görev, elbette öğretmenöğretmen yetiştiren kurumlara düşüyor. Bu kurumların, öğretmene üstün bir meslekmeslek yeterliliği kazandırması; Milli Eğitimeğitim Bakanlığının da düzenli ve yeterli bir meslekmeslek içi eğitimi gerçekleştirmesi, sorunun çözümü için en etkili adımlar olacaktır. Bkz. bilişsel öğrenmeöğrenme; duyuşsal öğrenmeöğrenme; hümanist öğretmenliköğretmenlik; ruh sağlığı.

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol