tutum


Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü
Bireyin insan, nesne, olayolay ve olgularla ilgili düşüncedüşünce, duyguduygu ve davranışlarını düzenli bir biçimde oluşturan eğilimeğilim; tavır. Tutumlar; inançinanç, kanıkanı ve değerleri de içeren; insanlara, gruplara, olayolay, olguOlgu ve nesnelere yönelik olumlu ya da olumsuz duyuşsal tepkitepki eğilimleridir. Tutumun gücü, bilişsel, duyuşsal ve davranışsal öğelerin bütünü ile açıklanıyor. Yerleşmiş tutumlarda bu güç, yüksek oluyor. Bir tutumtutum güçlendikçe, onu değiştirmek zorlaşıyor. Örneğin, ırkçılıkırkçılık, böyledir. Tutumların, kimi ortamlarda rahatça davranışa dönüşmesine karşılık, kimi ortamlarda davranışa dönüşmesi güç oluyor. Onun için, çok güçlü tutumlara dayanarak kestirimde bulunmak, yerleşmemiş tutumlara göre kestirimde bulunmaktan daha olumlu sonuç veriyor. Hem belli bir tutumu hem de farklı tutumları oluşturan özelliklerin şiddetşiddet derecesi, karmaşıklığı, öbür tutumlarla ilişkileri ve odakta olup olmaması, öğeler arası ve tutumlar arası tutarlılıkları farklılık gösteriyor. Bir toplumsal, ekonomik, politik, askeri kararKarar almadan önce, hedefhedef kitlenin alınacak kararlara ilişkin tutumları araştırılıyor. Bu amaçla birçok tutum ölçeğitutum ölçeği geliştirilmiştir. Tutumtutum, davranışlarımıza yön veren bir öğe olduğu için tutumun ne olduğu, nasıl değiştiği ve nasıl ölçülebileceği üzerinde psikologlar önemle durmuşlardır. Bireyin yaşamını ve toplumsal yaşamı yakından ilgilendiren iletişimiletişim, propagandaPropaganda, ideolojiideoloji gibi olgular, benimsenen tutumlarla ve tutumtutum değişimiyle yakından ilişkilidir. Yaşamımızı büyük ölçüde, değiştirilmesi oldukça zor olan bu kalıplaşmış tutumlar yönlendiriyor. Bunların bilişsel, duyuşsal ve davranışsal öğeleri çok güçlüdür. İdeoloji ise kişide odak durumunda olan bir tutumun, onun öbür tutumlarını da etkileyerek, genel yaşamyaşam görüşüne yön vermesi biçiminde ortaya çıkıyor. Tutumların kimisi koşullanmalarla; kimisi, içinde yaşanılan durumların özümsenmesi ile; kimisi de yaşantıların genelleştirilmesiyle oluşuyor. Bunlar, davranışa dönüşerek de varlığını ortaya koyuyor. Örneğin, sınıfta öğretmenin azarladığı, korkuttuğu, tehdit ettiği öğrencinin, kendisini çok örselenmiş olarak algılaması, onun öğretmeninden ve o ders konusundan nefretnefret etmesine, dolayısıyla o ders konusuna karşı olumsuz tutumtutumolumsuz tutumtutum takınmasına nedenneden olduğundan, öğrencinin o dersi öğrenmesi güçleşiyor. O nedenle bir konunun öğrenilmiş olmasından, o konunun hangi duygular içinde, nasıl öğrenildiği daha önemli oluyor. Psikanalize göre, yoğun bir acıacı ya da ürküntü verdikleri için bastırılıp unutulan düşüncedüşünce, anıanı ve istekler, bilinçdışıbilinçdışı güçler olarak varlıklarını koruyor ve daha sonra o insanın davranışlarını yönetiyor. Bkz. içgüdü kuramı. Davranışçılara göre ise, kişinin bir uyarıcıdan kaçmaKaçma davranışı ile birlikte yer verilen başka bir etkisiz uyarıcıdan da bir süre sonra kaçıldığı görülüyor ve bu tepkitepki, etkisiz uyarıcıya benzer uyarıcılara da genellenebiliyor. Bundan anlaşılacağı gibi, olumsuz bir tutumun etkileri, benzer ve zamandaş uyarıcılara da yayılarak genişliyor. Bkz. davranışçı psikolojipsikoloji. Okulda daha çok, olumlu tutumlar yaratan öğrenimin yapılabilmesi, öncelikle öğretmenin sevilen bir kişi olmasına bağlı bulunuyor. Öğrenmeöğrenme konularına karşı olumlu tutumtutumolumlu tutumtutum geliştirmek için öğretmenin, öğrenmeyi kolaylaştırıcı yöntemleri yeğlemesi; öğrenciyi güdüleyecek canlı ve renkli araç gereç kullanması; öğrencileri ödüllendirmek için fırsat aramaya ve yaşantılar sağlamaya önem vermesi gerekiyor. Sonuçta bu olumlu tutumlar başarıyı artırıyor; başarıbaşarı da olumlu benlikBenlik tutumunun gelişmini hızlandırıyor. Olumlu benlikBenlik tutumu, kendini kabul etmek; o da kapsamlı ve olumlu bir duyuşsal öğrenmeöğrenmeduyuşsal öğrenmeöğrenme demektir. Öğretimöğretim konularında; özellikle de yazın, sanatsanat ve psikolojipsikoloji alanlarında insan, birincilbirincil öğrenmeler olarak kendi duygularını tanıyor ve benimsiyor. Benlikle ilgili tutumların olumlu yönde yapılanması da özelözel etkileşimetkileşim teknikleriyle gerçekleştiriliyor. Olumlu benlikBenlik tutumunun oluşması için çocukla evde anne baba da öğretmenin tutumuna benzer bir tutumtutum sergilemelidir. Bkz. kendini kabul etme; özgüven; özsaygısı; tutum değişikliği; tutum oluşumu; tutum ölçeği; tutum testi; tutum tipi.

Yorumlar


Henüz yorum yapılmadı. İlk sen ol